Numeros en sánscrito

Numeros en sánscrito

13/03/2025 0 Por Alias_Sanscrito
Spread the love

Vamos a estudiar los números en sánscrito.  Los números en sánscrito pueden ser de distintos tipos:

1. Cardinales (Saṅkhyā)

  1. शून्य (śūnya) – cero
  2. एक (eka) – uno
  3. द्वि (dvi) – dos
  4. त्रि (tri) – tres
  5. चतुर् (chatur) – cuatro
  6. पञ्च (pancha) – cinco
  7. षष् (ṣaṣ) – seis
  8. सप्त (sapta) – siete
  9. अष्ट (aṣṭa) – ocho
  10. नव (nava) – nueve
  11. दश (daśa) – diez

Declinación de los cardinales

Los números en sánscrito tienen comportamientos diferentes en cuanto a declinación dependiendo de su forma y función gramatical. A continuación, se explica cómo se comportan los números cardinales en general:


1. Números 1 a 4 (एक, द्वि, त्रि, चतुर्):

  • Los números एक (eka) («uno»), द्वि (dvi) («dos»), त्रि (tri) («tres») y चतुर् (chatur) («cuatro») sí se declinan como adjetivos. Cambian de forma para concordar con el género, número y caso del sustantivo al que modifican.
  • Ejemplo de declinación de «uno» (एक):
CasoMasculino (ekaḥ)Femenino (ekā)Neutro (ekam)
Nominativoएकःएकाएकम्
Acusativoएकम्एकाम्एकम्
Instrumentalएकेनएकयाएकेन
Dativoएकायएकायैएकाय
Ablativoएकात्एकायाःएकात्
Genitivoएकस्यएकायाःएकस्य
Locativoएकस्मिन्एकायाम्एकस्मिन्

Los números 2, 3 y 4 también tienen declinaciones completas, pero no varían por género, ya que son inherentemente plurales. Por ejemplo:

  • Dvi (dos): द्वौ (masculino/nominativo), द्वे (femenino/neutro nominativo).
  • Tri (tres): त्रयः (masculino), त्रयः (femenino), त्रिणि (neutro).
  • Chatur (cuatro): चत्वारः (masculino), चत्वारः (femenino), चत्वारि (neutro).

2. Números 5 y superiores (पञ्च, षट्, सप्त, अष्ट, नव, दश, etc.):

  • A partir de पञ्च (pañca) («cinco») y en adelante, los números son invariables en nominativo, acusativo y vocativo. Sin embargo, en los casos oblicuos (instrumental, dativo, ablativo, genitivo y locativo), toman terminaciones específicas como se mostró antes.
  • Ejemplo:
    • पञ्च (pañca): Invariable en nominativo y acusativo.
    • षट् (ṣaṭ): Similar a pañca, pero con variaciones en los casos oblicuos:
      • Instrumental: षड्भिः (ṣaḍbhiḥ).
      • Dativo/ablativo: षड्भ्यः (ṣaḍbhyaḥ).
      • Genitivo: षण्णाम् (ṣaṇṇām).
      • Locativo: षट्सु (ṣaṭsu).

3. Números compuestos y decenas:

  • Los números como दश (daśa) («diez»), बीस (vīṃśati) («veinte»), etc., siguen el mismo patrón que पञ्च: son invariables en nominativo, acusativo y vocativo, pero declinables en los otros casos.
  • Ejemplo con दश (daśa):
    • Instrumental: दशभिः (daśabhiḥ).
    • Dativo/ablativo: दशभ्यः (daśabhyaḥ).
    • Genitivo: दशानाम् (daśānām).
    • Locativo: दशसु (daśasu).

Resumen de la declinación de los números cardinales:

  • Números 1-4: Se declinan completamente y pueden variar por género.
  • Números 5 en adelante: Invariables en nominativo, acusativo y vocativo, pero declinables en los casos oblicuos.
  • Reglas generales: Los números tienen un comportamiento mixto; los más pequeños funcionan como adjetivos, mientras que los más grandes tienen formas más restringidas.

En sánscrito, los casos oblicuos son aquellos que no son el nominativo (प्रथमा विभक्ति) ni el vocativo (संबोधन विभक्ति). Dichos casos son utilizados para expresar relaciones de dependencia gramatical diferentes al sujeto principal de la oración. Estos casos indican diversas funciones gramaticales, como el objeto directo, el instrumento, el destinatario, la posesión, la ubicación, entre otras.

Declinaciones de «Uno», «Dos» y «Tres»

1. «Uno» (एक)

El número uno (एक), cuando se usa literalmente para denotar una sola entidad, solo se declina en singular. Sin embargo, cuando एक se usa como pronombre o adjetivo pronominal (con el significado de «alguno», «cierto», o «algún»), puede declinarse en singular, dual y plural para concordar con el sustantivo que modifica.

Declinación de «uno» (एक):

CasoSingular (Uno)Dual (Dos)Plural (Algunos)
Nominativoएकः (ekaḥ, masc.) / एका (ekā, fem.) / एकम् (ekam, neut.)एकौ (ekau)एकाḥ (ekāḥ, masc.) / एका (ekā, fem.) / एकानि (ekāni, neut.)
Acusativoएकम् (ekam) / एकाम् (ekām)एकौ (ekau)एकान् (ekān, masc.) / एकाः (ekāḥ, fem.) / एकानि (ekāni, neut.)
Instrumentalएकेन (ekena)एकाभ्याम् (ekābhyām)एकैः (ekaiḥ)
Dativoएकस्मै (ekasmai) / एकायै (ekāyai)एकाभ्याम् (ekābhyām)एकेभ्यः (ekebhyaḥ)
Ablativoएकस्मात् (ekasmāt) / एकायाः (ekāyāḥ)एकाभ्याम् (ekābhyām)एकेभ्यः (ekebhyaḥ)
Genitivoएकस्य (ekasya) / एकायाः (ekāyāḥ)एकयोः (ekayoḥ)एकेषाम् (ekeṣām)
Locativoएकस्मिन् (ekasmin) / एकायाम् (ekāyām)एकयोः (ekayoḥ)एकेषु (ekeṣu)
Vocativoएक (eka) / एका (ekā)एकौ (ekau)एकाः (ekāḥ, masc.) / एका (ekā, fem.) / एकानि (ekāni, neut.)

Diferencias clave:

  1. Cuando «uno» es un número literal:

    • Solo tiene formas singulares porque denota singularidad.
    • Ejemplo:
      • एकः बालः पठति।
        Ekaḥ bālaḥ paṭhati.
        (Un niño estudia).
  2. Cuando «uno» es un adjetivo pronominal:

    • Tiene formas singulares, duales y plurales para concordar con el sustantivo que modifica.
    • Ejemplo en plural:
      • एकाः नार्यः आगच्छन्ति।
        Ekāḥ nāryaḥ āgacchanti.
        (Algunas mujeres vienen).

2. «Dos» (द्वि)

El número dos (द्वि) denota dualidad y, por lo tanto, solo se declina en dual. Esto es una regla fija porque gramaticalmente se refiere exclusivamente a dos entidades, nunca a una ni a más de dos.

Declinación de «dos» (द्वि) en dual:

CasoForma dual (द्वि)
Nominativoद्वौ (dvau)
Acusativoद्वौ (dvau)
Instrumentalद्वाभ्याम् (dvābhyām)
Dativoद्वाभ्याम् (dvābhyām)
Ablativoद्वाभ्याम् (dvābhyām)
Genitivoद्वयोः (dvayoḥ)
Locativoद्वयोः (dvayoḥ)
Vocativoद्वौ (dvau)

3. «Tres» (त्रि)

El número tres (त्रि) y todos los números mayores (chatur, pañca, etc.) solo se declinan en plural porque denotan tres o más entidades, lo cual siempre es plural.

Declinación de «tres» (त्रि) en plural:

CasoForma plural (त्रि)
Nominativoत्रयः (trayaḥ)
Acusativoत्रीन् (trīn)
Instrumentalत्रिभिः (tribhiḥ)
Dativoत्रिभ्यः (tribhyaḥ)
Ablativoत्रिभ्यः (tribhyaḥ)
Genitivoत्रयाणाम् (trayāṇām)
Locativoत्रिषु (triṣu)
Vocativoत्रयः (trayaḥ)

es decir:

NúmeroSingularDualPluralExplicación
Uno (एक)Como pronombre/adjetivo pronominal, puede concordar con cualquier número. Como número literal, es solo singular.
Dos (द्वि)Representa exclusivamente dos entidades, por lo que solo tiene formas duales.
Tres (त्रि)Representa tres o más entidades, por lo que solo tiene formas plurales.

2. Ordinales (Kramasaṅkhyā)

  1. प्रथम् (pratham) – primero
  2. द्वितीय (dvitīya) – segundo
  3. तृतीय (tṛtīya) – tercero
  4. चतुर्थ (chaturtha) – cuarto
  5. पञ्चम (pañcama) – quinto
  6. षष्ठ (ṣaṣṭha) – sexto
  7. सप्तम (saptama) – séptimo
  8. अष्टम (aṣṭama) – octavo
  9. नवम (navama) – noveno
  10. दशम (daśama) – décimo

3. Fraccionarios (Bhāgānka)

  1. अर्ध (ardha) – mitad
  2. तृतीयांश (tṛtīyāṁśa) – un tercio
  3. चतुर्थांश (chaturthāṁśa) – un cuarto
  4. पञ्चमांश (pañcamāṁśa) – un quinto
  5. षष्ठांश (ṣaṣṭhāṁśa) – un sexto
  6. सप्तमांश (saptamāṁśa) – un séptimo
  7. अष्टमांश (aṣṭamāṁśa) – un octavo
  8. नवमांश (navamāṁśa) – un noveno
  9. दशमांश (daśamāṁśa) – un décimo
  10. शतांश (śatāṁśa) – un centésimo

4. Multiplicativos (Guṇānka)

  1. एकगुण (eka-guṇa) – una vez
  2. द्विगुण (dvi-guṇa) – dos veces
  3. त्रिगुण (tri-guṇa) – tres veces
  4. चतुर्गुण (chatur-guṇa) – cuatro veces
  5. पञ्चगुण (pañca-guṇa) – cinco veces
  6. षड्गुण (ṣaḍ-guṇa) – seis veces
  7. सप्तगुण (sapta-guṇa) – siete veces
  8. अष्टगुण (aṣṭa-guṇa) – ocho veces
  9. नवगुण (nava-guṇa) – nueve veces
  10. दशगुण (daśa-guṇa) – diez veces

5. Numerales Colectivos (Samūhānka)

  1. एकक (ekaka) – uno solo
  2. द्विक (dvika) – un grupo de dos
  3. त्रिक (trika) – un grupo de tres
  4. चतुष्क (chatuṣka) – un grupo de cuatro
  5. पञ्चक (pañcaka) – un grupo de cinco
  6. षट्क (ṣaṭka) – un grupo de seis
  7. सप्तक (saptaka) – un grupo de siete
  8. अष्टक (aṣṭaka) – un grupo de ocho
  9. नवक (navaka) – un grupo de nueve
  10. दशक (daśaka) – un grupo de diez

6. Distributivos (Vibhaktānka)

  1. एकैक (ekaika) – uno por uno
  2. द्विद्वि (dvi-dvi) – dos por dos
  3. त्रित्रि (tri-tri) – tres por tres
  4. चतुश्चतुर् (chatuś-chatur) – cuatro por cuatro
  5. पञ्चपञ्च (pañca-pañca) – cinco por cinco
  6. षट्षट् (ṣaṭ-ṣaṭ) – seis por seis
  7. सप्तसप्त (sapta-sapta) – siete por siete
  8. अष्टाष्ट (aṣṭa-aṣṭa) – ocho por ocho
  9. नवनव (nava-nava) – nueve por nueve
  10. दशदश (daśa-daśa) – diez por diez

7. Potencias de Diez (Daśamāṅka)

  1. दश (daśa) – diez (10)
  2. शत (śata) – cien (100)
  3. सहस्र (sahasra) – mil (1,000)
  4. अयुत (ayuta) – diez mil (10,000)
  5. लक्ष (lakṣa) – cien mil (100,000)
  6. प्रयुत (prayuta) – un millón (1,000,000)
  7. कोटि (koṭi) – diez millones (10,000,000)
  8. अर्बुद (arbuda) – mil millones (1,000,000,000)
  9. नयुत (nayuta) – diez mil millones (10,000,000,000)
  10. परार्ध (parārdha) – cien mil millones (100,000,000,000)

8. Indefinidos (Anirdhāritasaṅkhyā)

  1. अनेक (aneka) – muchos
  2. बहु (bahu) – bastante o mucho
  3. किञ्चित् (kiñcit) – unos pocos
  4. अल्प (alpa) – pocos o escasos
  5. सीमित (sīmita) – limitado
  6. अनन्त (ananta) – infinito
  7. अपरिमित (aparimita) – innumerable
  8. कोटिशः (koṭiśaḥ) – por millones
  9. सहस्रशः (sahasraśaḥ) – por miles
  10. बहुल (bahula) – abundante

9. Decimales (Daśāṅka)

सः दशमांशं स्वीकृतवान्।
saḥ daśamāṁśaṁ svīkṛtavān।
Él tomó una décima parte.

ते शतांशं लाभं प्राप्नुवन्ति।
te śatāṁśaṁ lābhaṁ prāpnuvanti।
Ellos obtienen una ganancia de un centésimo.

मशीनस्य यथार्थता सहस्रांशे अस्ति।
maśīnasya yathārthatā sahasrāṁśe asti।
La precisión de la máquina es de un milésimo.

Más números cardinales

1 एक éka
2 द्व dvá
3 त्रि trí
4 चतुर् chátur
5 पञ्च pán̄ca
6 षष् ṣáṣ
7 सप्त sápta
8 अष्ट aṣṭá
9 नव náva
10 दश dáśa
11 एकादश ekādaśa
12 द्वादश dvādaśa
13 त्रयोदश trayodaśa
14 चतुर्दश caturdaśa
15 पञ्चदश pañcadaśa
16 षोडश ṣoḍaśa
17 सप्तदश saptadaśa
18 अष्टादश aṣṭādaśa
19 नवदश navadaśa
20 विंशति viṁśati
21 एकविंशति ekaviṁśati
22 द्वाविंशति dvāviṁśati
23 त्रयोविंशति trayoviṁśati
24 चतुर्विंशति caturviṁśati
25 पञ्चविंशति pañcaviṁśati
26 षड्विंशति ṣaḍviṁśati
27 सप्तविंशति saptaviṁśati
28 अष्टाविंशति aṣṭāviṁśati
29 नवविंशति navaviṁśati
30 त्रिंशत् triṁśat

31: एकत्रिंशत् (ekatriṁśat)
32: द्वात्रिंशत् (dvātriṁśat)
33: त्रयस्त्रिंशत् (trayastrinśat)
34: चतुस्त्रिंशत् (caturtriṁśat)
35: पञ्चत्रिंशत् (pañcatriṁśat)
36: षट्त्रिंशत् (ṣaṭtriṁśat)
37: सप्तत्रिंशत् (saptatriṁśat)
38: अष्टत्रिंशत् (aṣṭatriṁśat)
39: नवत्रिंशत् (navatriṁśat)
40: चत्वारिंशत् (catvāriṁśat)

41: एकचत्वारिंशत् (ekacatvāriṁśat)
42: द्विचत्वारिंशत् (dvicatvāriṁśat)
43: त्रिचत्वारिंशत् (tricatra catvāriṁśat)
44: चतुश्चत्वारिंशत् (catracatvāriṁśat)

La diferencia entre «विंशति» (viṁśati) y «त्रिंशत्» (triṁśat) radica en las reglas gramaticales y etimológicas del sánscrito, específicamente en la forma en que los números y sus raíces se construyen:

  1. «विंशति» (viṁśati):

    • Termina en «i» porque representa un sustantivo femenino que significa «veinte».
    • En sánscrito, muchos números terminan en «-ti» (como दशति, शतति) porque están asociados con formas femeninas derivadas de raíces numéricas.
    • Por ejemplo, «viṁśati» (veinte) sigue esta regla.
  2. «त्रिंशत्» (triṁśat):

    • Termina en «at» porque es una forma más antigua y diferente en términos etimológicos, utilizada para los múltiplos de diez después de 20.
    • Las palabras como «triṁśat» (treinta) y «catvāriṁśat» (cuarenta) no terminan en «-ti» porque estas derivan de una raíz que no necesita la terminación femenina.

En resumen:

  • Los números como viṁśati (20) siguen una construcción femenina terminada en «-ti».
  • A partir de 30 en adelante, los números usan la raíz más antigua terminada en «-at», como en triṁśat (30), catvāriṁśat (40), etc.
  • Los números por sí solos suelen ser neutros, pero cuando califican sustantivos, adoptan el género de esos sustantivos.
  • Algunos números, como विंशति o त्रिंशत्, son invariables en su forma, pero siguen conectándose gramaticalmente al sustantivo que acompañan.

Grandes números

123,000 en sánscrito sería:

«एकं लक्षं विंशति सहस्राणि त्रयः च सहस्राणि» (ekaṁ lakṣaṁ viṁśati sahasrāṇi trayaḥ ca sahasrāṇi)


Desglose:

  1. एकं लक्षं (ekaṁ lakṣaṁ) = «un lakh» = 100,000.

    • लक्ष (lakṣa) significa «cien mil».
    • एकं (ekaṁ) significa «uno» (forma neutra para concordar con लक्षं).
  2. विंशति सहस्राणि (viṁśati sahasrāṇi) = «veinte mil».

    • विंशति (viṁśati) significa «veinte».
    • सहस्राणि (sahasrāṇi) es el plural de «mil».
  3. त्रयः च सहस्राणि (trayaḥ ca sahasrāṇi) = «tres mil».

    • त्रयः (trayaḥ) significa «tres» (en masculino, porque सहस्र (sahasra), «mil», es masculino).
    • च (ca) significa «y».

Traducción literal:

«Un lakh, veinte mil, y tres mil».

El número 234,819 en sánscrito sería:

«द्वे लक्षे चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि अष्टशतानि उन्नवति च» (dve lakṣe caturtriṁśat sahasrāṇi aṣṭaśatāni unnavati ca)


Desglose:

  1. द्वे लक्षे (dve lakṣe) = «dos lakhs» = 200,000.

    • द्वे (dve) significa «dos» (forma dual femenina, ya que लक्ष (lakṣa) es femenino).
    • लक्षे (lakṣe) es el caso dual de लक्ष (lakṣa).
  2. चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि (caturtriṁśat sahasrāṇi) = «treinta y cuatro mil».

    • चतुस्त्रिंशत् (caturtriṁśat) significa «treinta y cuatro» (चतुर् = cuatro, त्रिंशत् = treinta).
    • सहस्राणि (sahasrāṇi) es el plural de «mil».
  3. अष्टशतानि (aṣṭaśatāni) = «ochocientos».

    • अष्ट (aṣṭa) significa «ocho».
    • शतानि (śatāni) es el plural de «cien».
  4. उन्नवति च (unnavati ca) = «diecinueve».

    • उन्नवति (unnavati) significa «diecinueve».
    • च (ca) significa «y».

Traducción literal:

«Dos lakhs, treinta y cuatro mil, ochocientos y diecinueve».

El número 2,567,892 en sánscrito sería:

«द्वे मिल्यने पञ्चषट् लक्षाणि सप्तसहस्राणि अष्टशतानि द्विनवति च» (dve milyane pañcaṣaṭ lakṣāṇi sapta sahasrāṇi aṣṭaśatāni dvinavati ca)


Desglose:

  1. द्वे मिल्यने (dve milyane) = «dos millones».

    • द्वे (dve) significa «dos» en forma dual (femenina) porque मिल्यन (milyana) (millón) es tratado como femenino.
  2. पञ्चषट् लक्षाणि (pañcaṣaṭ lakṣāṇi) = «cincuenta y seis lakhs» = 500,000 + 60,000 = 560,000.

    • पञ्चषट् (pañcaṣaṭ) significa «cincuenta y seis».
    • लक्षाणि (lakṣāṇi) es el plural de लक्ष (lakṣa), que significa «cien mil».
  3. सप्तसहस्राणि (sapta sahasrāṇi) = «siete mil».

    • सप्त (sapta) significa «siete».
    • सहस्राणि (sahasrāṇi) es el plural de «mil».
  4. अष्टशतानि (aṣṭaśatāni) = «ochocientos».

    • अष्ट (aṣṭa) significa «ocho».
    • शतानि (śatāni) es el plural de «cien».
  5. द्विनवति च (dvinavati ca) = «noventa y dos».

    • द्विनवति (dvinavati) significa «noventa por dos» (dvi = 2, navati = 90), es decir «ciento ochenta».
    • च (ca) significa «y».

Traducción literal:

«Dos millones, cincuenta y seis lakhs, siete mil, ochocientos y ciento ochenta».

Ejemplos de uso (cardinales)

1. एकः बालः पठति।
ekaḥ bālaḥ paṭhati

2. द्वौ छात्रौ आगच्छतः।
dvau chātrau āgacchataḥ

3. त्रयः गुरवः वदन्ति।
trayaḥ guravaḥ vadanti

4. चत्वारः हस्तिनः चरन्ति।
catvāraḥ hastinaḥ caranti

5. पञ्च पुष्पाणि शोभन्ते।
pañca puṣpāṇi śobhante

6. षट् ग्रामाः सन्ति।
ṣaṭ grāmāḥ santi

7. सप्त नद्यः वहन्ति।
sapta nadyaḥ vahanti

8. अष्ट गजाः उद्याने सन्ति।
aṣṭa gajāḥ udyāne santi

9. नव वृक्षाः पतन्ति।
nava vṛkṣāḥ patanti

10. दश बालकाः क्रीडन्ति।
daśa bālakāḥ krīḍanti


Como henos dicho arriba, los números del uno al cuatro tienen un comportamiento gramatical distinto al de los números a partir del cinco. Esta diferencia se basa en la percepción lingüística de la cantidad y en la función que desempeñan dentro de la oración. Los numerales uno (एक, eka), dos (द्वि, dvi), tres (त्रि, tri) y cuatro (चतुर्, chatur) se comportan como adjetivos. Es decir, concuerdan plenamente con el sustantivo al que acompañan en género, número y caso. Este grupo de numerales se declina siguiendo las reglas de los adjetivos comunes, y sus formas cambian según el sustantivo que califican.

Por ejemplo:

एकः बालः पठति।
ekaḥ bālaḥ paṭhati.
Un niño estudia.

En este caso, tanto एकः (ekaḥ) como बालः (bālaḥ) están en nominativo masculino singular, ya que el numeral concuerda con el sustantivo en género y número. Lo mismo ocurre con los demás números hasta cuatro: el idioma los trata como descripciones que individualizan a los objetos contados, no como una noción abstracta de cantidad.

A partir de cinco (पञ्च, pañca), los numerales dejan de comportarse como adjetivos y pasan a considerarse sustantivos numerales o cuantificadores fijos. En esta categoría, los números son invariables en nominativo, acusativo y vocativo. Esto significa que no adoptan terminaciones diferentes según el género o número del sustantivo, sino que permanecen estáticos mientras el sustantivo conserva su declinación normal. El número ya no concuerda con el sustantivo de manera gramatical, sino que simplemente lo modifica cuantitativamente, indicando cuántos objetos hay sin integrarse morfológicamente con él.

Por ejemplo:

पञ्च बालकाः पठन्ति।
pañca bālakāḥ paṭhanti.
Cinco niños estudian.

Aquí, पञ्च (pañca) permanece invariable y el sustantivo बालकाः (bālakāḥ) adopta el nominativo plural, como corresponde al sujeto de un verbo plural (पठन्ति, paṭhanti). El número actúa, por tanto, como un cuantificador externo.

La razón de esta diferencia es doble: una morfológica y otra semántica. Morfológicamente, la lengua distingue entre adjetivos y sustantivos numerales: los primeros admiten declinación completa, los segundos solo se flexionan en casos oblicuos (instrumental, dativo, ablativo, genitivo y locativo), y únicamente cuando el contexto lo exige. Por ejemplo, en expresiones como पञ्चभिः बालकैः (pañcabhiḥ bālakaiḥ — “con cinco niños”) o षण्णाम् पुस्तकानाम् (ṣaṇṇām pustakānām — “de seis libros”), el numeral se adapta gramaticalmente al caso requerido.

Semánticamente, la diferencia surge porque las cantidades pequeñas —una, dos, tres, cuatro— se perciben como partes discretas, individualizables que aún se pueden señalar o contar con claridad. En cambio, a partir de cinco la mente percibe el grupo como una totalidad, una unidad de conjunto. Esa idea de totalidad hace que el número pierda su función adjetival y adopte una naturaleza sustantiva, más conceptual y menos descriptiva.

Así, en los ejemplos त्रयः गजाः चरन्ति। (trayaḥ gajāḥ caranti, “Tres elefantes caminan”) y पञ्च गजाः चरन्ति। (pañca gajāḥ caranti, “Cinco elefantes caminan”), se observa un cambio fundamental: त्रयः concuerda plenamente con गजाः, mientras que पञ्च no sufre alteración alguna. Se pasa de una relación gramatical de adjetivo-sustantivo a una de cuantificador-sustantivo.